Zwanger? Dit moet je weten over meningitis door meningokokken bij je pasgeboren baby.
Als je zwanger bent, komt er veel op je af. Je denkt na over borstvoeding, geboortelijsten, kleertjes, slaaprituelen... Maar wist je dat er ook gezondheidsrisico’s zijn waar je nu al iets aan kunt doen om je baby straks te helpen beschermen?
Eén daarvan is meningitis (hersenvliesontsteking), veroorzaakt door meningokokken. Deze ziekte komt gelukkig niet heel veel voor, maar kan ernstig verlopen.7 Daarom is het goed om te weten hoe je je kindje vanaf de eerste dagen een zo veilig mogelijke start kunt helpen geven.
Wat is meningitis door meningokokken?
Meningitis is een ontsteking van de hersenvliezen, die onder andere veroorzaakt kan worden door een bacterie zoals Neisseria meningitidis (de meningokok). Deze kan ook bloedvergiftiging (sepsis) veroorzaken. De ziekte ontwikkelt zich soms razendsnel en kan levensbedreigend zijn.1,6
Er bestaan verschillende types meningokokken. In België komen vooral types B, C, W en Y voor.4
Waarom zijn pasgeborenen extra kwetsbaar?
In de eerste levensmaanden is het immuunsysteem van een baby nog volop in ontwikkeling. De natuurlijke bescherming via antistoffen die ze van hun moeder meekrijgen tijdens de zwangerschap, neemt geleidelijk af. Daardoor zijn baby’s gevoeliger voor bacteriën uit hun omgeving.5
Het risico op een meningokokkeninfectie is het grootst bij kinderen jonger dan 1 jaar. Het is dus belangrijk om als ouder alert te zijn, ook al is de ziekte zeldzaam.1,2,4
Hoe raakt een baby besmet met meningokokken?
De meningokokkenbacterie verspreidt zich via speekseldruppeltjes uit de neus of keel, bijvoorbeeld door:1,6
- hoesten of niezen
- zoenen of knuffelen
- het delen van lepels, fopspenen of flesjes
Baby’s hebben dagelijks nauw contact met hun omgeving: ouders, broers of zussen, grootouders, bezoekers... Zelfs gezonde mensen kunnen drager zijn van de bacterie zonder er zelf ziek van te worden.1,6
Symptomen bij baby’s zijn vaak moeilijk te herkennen
Bij volwassenen of oudere kinderen herken je meningitis meestal aan symptomen zoals hoge koorts, stijve nek of lichtgevoeligheid. Maar bij baby’s zijn deze symptomen vaak moeilijker op te merken en zijn de signalen vaak subtieler:7
- Slecht drinken of niet willen eten
- Prikkelbaar
- Overgeven
- Sufheid of moeilijk wakker te krijgen
- Koude handjes en voetjes
Wat kun je als (aanstaande) ouder doen?
1. Informeer je over vaccinaties
Er bestaan vaccins die je baby kunnen helpen beschermen tegen meningitis door verschillende types meningokokken.2 In België zijn drie soorten vaccins beschikbaar voor jonge kinderen:
- Gecombineerde vaccins tegen meningokokken A, C, W en Y
- Vaccin tegen meningokokken B
- Vaccin tegen meningokokken C
Sommige vaccins zijn opgenomen in het gratis basisvaccinatieschema, terwijl anderen hier niet in zijn opgenomen.2,3
Goed om te weten: sommige ziekenfondsen bieden een (gedeeltelijke) terugbetaling voor vaccins die niet in het basisprogramma zitten. Informeer hiernaar bij je ziekenfonds.3 Lees in deze blog meer over vaccinatie tegen meningokokken.
2. Beperk blootstelling
Je kunt het risico op besmetting beperken door bepaalde maatregelen te nemen:
- Was regelmatig je handen
- Vermijd kraambezoek als iemand ziek is
- Reinig fopspenen, flesjes en eetgerei grondig
3. Volg je gevoel
Jij kent je baby het best. Als je merkt dat er iets niet klopt, neem dan altijd contact op met een arts, ook als het om een ‘onschuldig’ verkoudheidje lijkt te gaan. Jouw alertheid kan echt een verschil maken.
Kennis geeft vertrouwen
Je kunt je baby niet tegen alles beschermen, maar door je goed te informeren, kun je het risico op ernstige infecties wél helpen verkleinen. En dat geeft vertrouwen, nog voor je kindje geboren is.
Wil je je goed voorbereiden op het gesprek met je arts? Stel deze 8 vragen over vaccinatie tegen meningokokken.
Referenties:
1. World Health Organization (WHO), 2025. Meningitis. Fact sheet. Beschikbaar op: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/meningitis (Laatst geraadpleegd: Augustus 2025)
2. Hoge Gezondheidsraad Advies 9485 (2019): Vaccinatie tegen meningokokken. Beschikbaar op: https://www.hgr-css.be/nl/advies/9485/vaccinatie-tegen-meningokokken (Laatst geraadpleegd: Augustus 2025)
3. Vlaamse Overheid: Departement Zorg. Laat je vaccineren. Beschikbaar op: https://www.laatjevaccineren.be/gratis-vaccins-en-bijsluiters (Laatst geraadpleegd: Augustus 2025)
4. Sciensano. Epidemiologische surveillance van invasieve meningokokkeninfecties, Neisseria Meningitidis - 2024. Beschikbaar op: https://www.sciensano.be/nl/biblio/epidemiologische-surveillance-van-invasieve-meningokokkeninfecties-neisseria-meningitidis-2024 (Laatst geraadpleegd: Augustus 2025)
5. Kind en gezin. Bescherming tegen infectieziekten. Beschikbaar op: https://www.kindengezin.be/nl/thema/gezondheid-en-vaccinatie/vaccinaties/bescherming-tegen-infectieziekten (Laatst geraadpleegd: Augustus 2025)
6. National Health Service (NHS), 2022. Meningitis: Causes. Beschikbaar op: https://www.nhs.uk/conditions/meningitis/causes/ (Laatst geraadpleegd: Augustus 2025)
7. Centers for Disease Control and Prevention (CDC), 2024. Meningococcal Disease Symptoms and Complications. (Laatst geraadpleegd: Augustus 2025)
